Lần đầu tiên Việt Nam xây dựng khu thương mại tự do đa điểm, thông minh tại một tỉnh miền Trung, vốn đầu tư hơn 114.000 tỷ

Khu thương mại tự do với mô hình chưa từng có tại một tỉnh miền Trung của Việt Nam được kỳ vọng sẽ góp phần kết nối cảng biển, cửa khẩu và hành lang Đông - Tây.

Không chọn mô hình một khu tập trung, tỉnh Quảng Trị đang đề xuất xây dựng Khu thương mại tự do theo cấu trúc đa điểm, thông minh, kết nối cảng biển, cửa khẩu và hành lang Đông - Tây. Tổng nhu cầu vốn dự kiến lên tới 114.130 tỷ đồng.

Không xây một “khu”, Quảng Trị muốn tạo một mạng lưới

Khu thương mại tự do đang trở thành một hướng đi mới trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư và tái cấu trúc chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Nhưng với Quảng Trị, câu chuyện không đơn thuần là dựng thêm một khu chức năng rồi đưa vào đó các hoạt động logistics, thương mại hay sản xuất. Điểm đáng chú ý trong đề xuất mới của tỉnh nằm ở cách tổ chức không gian.

Thay vì gom toàn bộ hoạt động vào một khu vực liền mạch, Quảng Trị định hướng xây dựng Khu thương mại tự do theo mô hình đa điểm, thông minh, kết nối các khu vực cảng biển, cửa khẩu và những tuyến giao thông trên trục Đông - Tây thành một hệ thống thống nhất.

Theo thông tin mới nhất từ tỉnh, Đề án lần 2 đang được Ban Chỉ đạo tiếp tục góp ý, hoàn thiện. So với hồ sơ lần đầu, phương án mới được đánh giá đã làm rõ hơn cơ sở khoa học, thực tiễn, mô hình phát triển cũng như các cơ chế đi kèm.

Nếu được triển khai, địa phương này sẽ không coi khu thương mại tự do là một địa điểm, mà coi đó là một mạng lưới kinh tế. Trong mạng lưới ấy, mỗi điểm có thể đảm nhiệm một chức năng, nhưng hiệu quả cuối cùng lại phụ thuộc vào khả năng kết nối giữa các điểm.

Cảng biển tiếp nhận hàng hóa. Cửa khẩu mở hướng sang thị trường phía Tây. Các tuyến giao thông đảm nhiệm vai trò kết nối. Logistics xử lý, lưu giữ và phân phối hàng hóa. Công nghiệp tạo ra sản phẩm. Thương mại đưa sản phẩm ra thị trường. Hạ tầng số kết nối toàn bộ quá trình. Đó mới là “đa điểm” mà Quảng Trị đang hướng tới.

114.130 tỷ đồng không chỉ để xây hạ tầng

Theo đề xuất, Khu thương mại tự do Quảng Trị được triển khai theo 3 giai đoạn, với tổng nhu cầu vốn khoảng 77.230 - 114.130 tỷ đồng. Tỉnh đồng thời nghiên cứu 35 cơ chế, chính sách thuộc 12 nhóm, tập trung vào đầu tư, thương mại, logistics, phát triển hạ tầng và quản trị, vận hành.

Quy mô vốn này nếu nhìn đơn thuần như một con số đầu tư có thể gây ấn tượng, nhưng điều đáng quan tâm hơn là 114.130 tỷ đồng sẽ tạo ra cấu trúc kinh tế nào. Bởi một khu thương mại tự do không thể thành công chỉ nhờ diện tích lớn, hạ tầng lớn hay nguồn vốn lớn.

Giá trị thực sự nằm ở khả năng biến lợi thế vị trí thành dòng hàng hóa, biến dòng hàng hóa thành hoạt động sản xuất - dịch vụ và cuối cùng biến các hoạt động đó thành giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Đây cũng là lý do Đề án Quảng Trị không dừng ở việc phát triển trung chuyển.

Tỉnh muốn nâng logistics từ một hoạt động vận chuyển, lưu giữ hàng hóa đơn thuần lên chuỗi dịch vụ có giá trị cao hơn, gồm lưu kho, phân loại, đóng gói, kiểm định, chế biến, thương mại, tái xuất và các dịch vụ logistics liên quan. Nếu làm được điều này, một lô hàng đi qua Quảng Trị sẽ không chỉ tạo ra doanh thu vận tải.

Hàng hóa có thể được lưu lại, xử lý, hoàn thiện một phần giá trị rồi mới tiếp tục hành trình. Khi đó, mỗi container không chỉ tạo ra một lần thu phí logistics, mà có thể kéo theo nhiều hoạt động kinh tế khác: kho bãi, vận tải, kiểm định, đóng gói, chế biến, thương mại, tài chính, bảo hiểm và các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp. Đây mới là phần giá trị mà Quảng Trị muốn giữ lại thay vì chỉ để hàng hóa “đi qua”.

Chi tiết xem thêm: TẠI ĐÂY